This means that such a church is trying to be church of the Word and should take good care to maintain this critical principal position during meetings, as will eventually be reflected in synodal decisions taken.
This article takes a critical look at points of discussion submitted to the meeting, especially those with church orderly implications. Critically spoken, it means that decisions tabled at such meetings should be in the prolongment of the churches’ decision to be church of the Word, and therefore presbyterial-synodal. It is therefore also a contribution to church polity as such.
Sinodale vergaderings in die Reformatoriese kerkregtelike stelsel as samekomste waar meer as een gemeente betrokke is, dateer vanaf die sinodale vergadering van 1559. Die Kerkorde wat daar vasgestel is, bekend staan as die
Dit is veral laasgenoemde byvoeging wat die bestaan van sinodale vergaderings in die lewe geroep het asook die feit dat gemeentes nie in isolasie bestaan nie, maar uiting gee aan die gemeenskap van geloof as klassieke deel van die kerklike belydenis (NHKA
Dit is egter van kritieke belang om steeds in gedagte te hou dat daar in die
Van den Heuvel (
De kerk bestaat uit al de gemeenten. Kerk en gemeente bestaat niet zonder elkaar. Er is geen onderscheid in ‘hoger’ of ‘lager’. De kerk is geen overkoepelend orgaan en de gemeenten zijn geen onderafdeling van de kerk. Beide zijn volledige gestalten van kerk-zijn en hebben een eigen verantwoordelijkheid. De landelijke verschijningsvorm heeft ‘kerk’ en de plaatselijke ‘gemeente’. Er bestaat tussen de kerk en de gemeenten een voortdurende beweging en betrokkenheid. Over de kerk kan niet worden gesproken zonder de gemeente en de gemeente kan niet worden geïsoleerd van de bredere verbanden. (p. 29)
Sedert die sitting van die bekende Sinode van Dordrecht van 1618–1619 het daar tussen kerkraad en sinode in verskillende kerke in die Reformatoriese tradisie nadere beklemtonings ontstaan wat ten minste die samestelling en statuur van sinodale vergaderings bepalend beïnvloed het. Sodoende het daar reeds by Dordrecht streek- of partikuliere sinodes ontstaan (Artikel XXIX) (Kersten
In die kerkregtelike verloop sedert die Reformasie, met besondere verwysing na die Nederlandse tradisie vanaf die Sinode van Dordrecht tot op datum, is daar sekerlik bepaalde tendense en modaliteite (Van Wyk
Verder kan daarop gewys word dat, met ingang van 01 Mei 2004, die Nederlandse situasie ontwikkel het en ’n samevoeging van die NHK, die Gereformeerde Kerken in Nederland en die Evangelisch-Lutherse Kerk ontstaan het om die Protestantse Kerk in Nederland te vorm (Van den Heuvel
Die ontwikkeling na die Sinode van Dordrecht kan enersyds beskou word as die Gereformeerde kerkordelike tradisie wat nouer verbonde is aan die Dordrechtse kerkordelike reëlings as die Hervormde tradisie wat nie die Dordrechtse Kerkorde strak navolg nie, maar ’n eie kerkordelike weg volg. Vir die doel van hierdie artikel word die fokus op die verhouding tussen sinode en gemeente gerig.
Negatief gesproke word in die Gereformeerde kerkregtelike tradisie soos veral by die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika gevind word, te veel klem op die plaaslike gemeente geplaas wat as kerk tot ander kerke toetree op grond van ’n kerkverband. Hierin funksioneer die belydenis as akkoord van gemeenskap in juridies-konfessionele sin wat insluit of uitsluit en beteken dat die kerk as geheel as ’n belydeniskerk tipeer kan word. Die afgevaardigde na ’n sinodale vergadering verteenwoordig ’n kerk [gemeente] en word nie deur afvaardiging ’n lid van die sinode wat in eie reg bestaan nie (Spoelstra
In die Hervormde tradisie neem afgevaardigdes van gemeentes sitting in die sinodale vergadering as verteenwoordigers van die amp (Ordinansie 4.4) (NHKA
Die uitdaging of essensie van die kerkregtelike handelinge in die Reformatoriese tradisie kan seker varieer, maar wat nie onderhandelbaar is nie, is wat bekend staan as Presbiteriaal-sinodaal wat ’n aanduiding van die kerkregtelike stelsel in Reformatoriese kerke is. Presbiteriaal-sinodaal staan in teenstelling met die Episkopaalse stelsel beter bekend as die Roomse kerkregtelike stelsel (Van ’t Spijker
Dit is weereens noodsaaklik om daarop te wys dat die Nederduitsch Hervormde Kerk van Afrika (NHKA) reeds jare gelede die besluit geneem het om kerkregtelik te funksioneer op grond van die Presbiteriaal-sinodale stelsel van kerkregering soos ook duidelik word uit kerkordes wat daarna vasgestel is (vgl. Van Wyk
In hierdie verband is dit seker verblydend dat in die agenda van die 73e Algemene Kerkvergadering (AKV) na presbiteriaal-sinodaal verwys is en dit selfs as motivering gebruik is in bepaalde beskrywingspunte. Hier word na Beskrywingspunt 42 (NHKA Agenda
Die NHKA volg nie nougeset die presbiteriaal-sinodale kerkbegrip nie. Daarom is daar sinodale heffings (sentralisasie) om die AKV en haar kommissies, komitees en sinodale kerkkantoor te onderhou. Die gemeentes vind dit moeilik om die praktyk te bekostig. Met die COVID-pandemie het dit ’n groter krisis geword. Die Ring van Klerksdorp vra dat die saak ondersoek word as ‘n bydrae tot volhoubare kerkwees van die NHKA. (p. 180)
In die verdere motivering van die beskrywingspunt word tussen teorie en praktyk onderskei waar eersgenoemde aan presbiteriaal-sinodaal gelyk gestel word en laasgenoemde na die praktyk verwys waarin eersgenoemde funksioneer. Dit kom volgens die beskrywingspunt daarop neer dat met verloop van tyd ’n ontwikkeling plaasgevind het wat meebring dat ‘die algemene kerk[raads] vergadering met haar uitgebreide sinodale struktuur, histories algaande die plek van die kerkraad ingeneem het’ (NHKA
Die mening van die beskrywingspunt se voorleggers is verder dat die AKV die plek van die kerkraad met verloop van tyd ingeneem en gemarginaliseer het sodat die kerkraad nie meer as primêre vergadering van die ampte funksioneer nie. Elke besluit word eers met die sekretaris van die AKV uitgeklaar omdat die sekretaris as ’n hoof- uitvoerende beampte funksioneer (NHKA
Die werklike rede wat ter sprake is, word reeds gestel as ’n bipolêre spanning tussen teorie en praktyk wat verhoogde sinodale heffings om die gevormde kerkbegrip te finansier tot gevolg het, aangesien die ‘algemene kerk(raads)vergadering in die plek van die kerkraadsvergadering wil regeer’. Verder kom dit daarop neer dat die AKV sy regeertaak aan die Kommissie van die AKV gedelegeer het. Dit beteken dat die Kommissie en ’n hele klomp rade wat met die regeertaak behulpsaam moet wees, die kerkraadsvergadering as primêre vergadering vervang het. In hierdie verband het ook ’n moderamen ontstaan om die Kommissie behulpsaam te wees, maar in die jongste tyd is ook ’n Sentrum vir Gemeentelike Bediening (SGB) in die lewe geroep met ’n sekretaris en ’n aantal komitees en streeksbestuurders om die regeertaak te behartig.
Die slotsom waartoe die opstellers van die beskrywingspunt gekom het, is dat hierdie struktuur nie waarde toegevoeg het nie, want die NHKA verloor steeds lidmate, het ’n kerkskeuring ervaar en die algemene toestand van die gemeentes is nie goed nie. Dit het tot gevolg dat gemeentes van deeltydse predikante en deeltydse emeriti gebruik moet maak.
Die krisis volgens die beskrywingspunt is soos volg (NHKA Notule
In hierdie korporatiewe bestuurstruktuur wat die NHKA nou volg het die gemeentes (seker onbewustelik) in die denke van die NHKA, takke geword met ’n predikant en kerkraad wat as ’n takbestuur funksioneer, onder toesig en hulp van streeksbestuurders en sinodaal ’n SGB en ’n sekretaris wat soos ’n hoof uitvoerende beampte funksioneer. (p. 183)
Volgens die beskrywingspunt is die gevolg sigbaar in sinodale heffings wat nie verminder kan word nie, maar wanbetalings deur renteheffings gekorrigeer word. Die slotsom waartoe die beskrywingspunt kom, is die volgende (NHKA Notule
Die NHKA sal indringend moet kyk na teorie en praktyk van die presbiteriaal-sinodale kerkbegrip. Die kerkraad as primêre vergadering sal weer in ere herstel moet word, sodat die verkondiging van die evangelie, die barmhartigheid en die missionaat weer die uitsluitlike taak van die NHKA sal wees. Daar sal wegbeweeg moet word van die sentralisasie en die duur Sinodale Dienssentrum met al sy vertakkinge. (p. 183)
Die volgende beskrywingspunt wat die aandag getrek het, was die een wat die dienswerk van emeriti in die kerk bepaal en aan bande wou lê onder die voorwendsel dat emeriti die dienswerk van jonger kollegas inhibeer. Die ouderdom van 65 – wanneer predikante met pensioen mag gaan en sodoende uit die aktiewe diens mag tree sonder finansiële kommer – is ’n redelike hoë ouderdom in die kerk. Die ooreenkoms van finansiële versorging deur die kerk na aftrede moet sekerlik met dankbaarheid bejeën word.
Jare gelede is hierdie ouderdom redelik streng toegepas onder die argument dat vir jonger kollegas ruimte gemaak moet word omdat daar ’n oorvoorsiening van predikante ontstaan het – of was dit dalk ’n tekort aan gemeentes? Die ouderdomsbepaling van 65 is uit die korporatiewe wêreld geneem en verder versier met allerlei bepalings wat met pensioen te make het. So het die Kerkwet volgens Bepaling 156 gestel dat aan die einde van die maand waarin die leeftyd van 65 jaar bereik word, aan die predikant emeritaat verleen word (NHKA, Kerkwet
Verpligte emeritaat op 65-jarige leeftyd verlaag inderdaad ’n hoë roeping wat volgens die bevestigingsformulier van Godsweë kom en klassifiseer die predikant as ’n soort propagandis-organiseerder van ’n kerklike organisasie wat tot op sy 65-jarige leeftyd nog wel bruikbaar is maar daarna, ter wille van die goeie orde en die welsyn van die organisasie moet plek maak vir jonger, meer entoesiastiese kragte (Pont
Dit is belangrik, al is dit terugskouend, om daarop te wys dat die ouderdomsgrens soos destyds vasgestel, nie beteken het dat die roeping van die betrokke predikant ook daarmee beëindig is nie; inteendeel. Dit is ook nodig om daarop te wys dat selfs in daardie tye die moontlikheid van ’n pastorale hulp ook bestaan het. Dit was van toepassing op diegene wat nie na ’n gemeente beroep of in ’n gemeente bevestig is nie. Dit het die volgende gevalle ingesluit en was van toepassing op predikante in besondere diens, deeltydse predikante, proponente, teologiese dosente, emeriti en diegene met predikantstatus wat nie in ’n gemeente bevestig is nie (Bepaling 162) (NHKA
Die bestaan van Bepaling 162 (Kerkwet 1989) in die destydse kerkordelike reëlings dui aan dat daar tog ruimte vir predikante was, naas voltydse dienswerk in gemeentes, om ook deeltydse dienswerk te verrig soos emeriti en diegene met ‘predikantstatus’ wat nie in ’n gemeente bevestig is nie. Die reël is dus nie so konsekwent toegepas nie en kom ook daarop neer dat daar ander moontlikhede naas voltydse bediening in ’n gemeente was. Die moontlikheid word reeds in die Kerkwet van 1979 soos deur die 59e AKV vasgestel, gevind. Met die aanvaarding van die Kerkorde word die moontlikheid aansienlik tot ’n besondere opdrag beperk (Ordinansie 2.1.17.2) (NHKA
Dit is verder merkwaardig dat veranderde omstandighede waarin die kerk sy dienswerk moet verrig, die kerk soms buite kerklike beheer en teen wil en dank dwing om ander maatreëls te tref en bestaande uitgangspunte wat jare lank gekoester is, te hersien. Dit was geykte kerkordelike onderbou dat die innerlike roeping deur uiterlike roeping – ’n beroep na ’n gemeente dus – afgerond moet word. Indien nie, was geoordeel dat die betrokkene klaarblyklik nie geroep is nie (Pont
Veranderde omstandighede wat met demografie, ekonomie en politieke veranderinge saamhang, het tot gevolg gehad dat selfs in die Kerkorde wat in 2010 vasgestel is, die moontlikhede van gedeeltelike versorging, deeltydse bediening en selfs geen versorging in werkruimtes of standplase, soos dit toe genoem is, moontlik was. Daarby is ook gevoeg dat predikante in deeltydse versorgde werkruimtes al hulle tyd en aandag aan die gemeente moet bestee (Ordinansie 2.1.2.1, [1]–[iv]) (NHKA
Met verloop van tyd is die deelsorgmoontlikheid opgehef sodat slegs voltydse versorging of deeltydse versorging moontlik is naas predikante met besondere opdrag (Ordinansie 3.2.3.1 en 3.2.18) (NHKA
Histories gesien het daar dus ’n redelike verskuiwing van die kerkordelike maatreëls plaasgevind wat in die Calvinistiese en Nederlandse kerkordelike bedeling geldig was en die omstandighede waarin die kerk destyds sy werk moes verrig tot die huidige bestel waarin die kerk tans verkeer.
Die situasie is verder bemoeilik deur ’n ommeswaai van ’n oorvoorsiening van predikante tot ’n ernstige tekort aan predikante wat die NHKA in die gesig staar (NHKA
In die lig van veranderde omstandighede is oorbeweeg na ’n situasie waar emeriti na emeritaat verder kan werk in die kerk en beroep is na gemeentes in deeltydse hoedanigheid soos geformuleer in Ordinansie 3.2.11 (vi) (NHKA
’n Geëmeriteerde predikant kan met deeltydse versorging in gemeentes werksaam wees. Hy of sy word na sodanige gemeente beroep en verrig volledig ampswerk. (p. 28)
Die aangeleentheid is verder bepaal deur Ordinansie 3.2.18.3 (NHKA
(i) ’n Geëmeriteerde predikant kan deeltyds op versoek van ’n kerkraad, met toestemming van die ringskommissie of die Kommissie van die Algemene Kerkvergadering, ampswerk verrig in ’n gemeente of in ’n ander werkruimte.
(ii) Emeriti se werkopdrag word jaarliks deur die kerkraad in oorleg met die ringskommissie goedgekeur.
(iii) In alle gevalle word sodanige predikant beroep na ’n gemeente. Die opsighoudende vergadering sien, in oorleg met die kerkraad, toe dat die opdrag en vergoeding ooreenstem. (p. 35)
Aan die hand van die versorgingsvoordele as deel 2 van die beroepsbrief van predikante in die NHKA is geoordeel dat emeriti se dienswerk slegs deeltyds is. Dit sou daarop neerkom dat ’n emeritus na ’n jaar weer
Wat meer is, die formulering in Ordinansie 3.2.18.3 (ii) soos hierbo aangehaal, dui daarop dat
Die motivering in die beskrywingspunt is nogal merkwaardig omdat geargumenteer word dat sodanige emeriti in gemeentes veroorsaak dat jong predikante teen ’n hongerloon hulle dienswerk moet verrig en dat emeriti gemeentes oorneem of inpalm – ’n toestand waarvan die gevolg volgens die beskrywingspunt eers oor 20 jaar duidelik sal wees (NHKA
Dit moet uit die oogpunt van emeriti seker met dank vermeld word dat ’n grasietydperk van vyf jaar na die aftreeouderdom – soos deur die korporatiewe wêreld bepaal en deur die Kerk nagevolg – gevoeg is; dus ’n verlenging tot op 70-jarige ouderdom.
Die kritieke vraag wat ter sprake kom, is die volgende: Op grond waarvan word die roeping van die dienaar van die Woord soos verwoord in die bevestigingsformulier (NHKA
Die uiteinde van die beskrywingspunt was dat die AKV ’n besluit aanvaar het dat Ordinansie 3.2.18.3 gewysig word om gevolg te gee aan die volgende voorstel:
Emeriti wat gesond genoeg is, se voortgesette bediening in gemeentes word deur die betrokke kerkrade gereël met instemming van die ringskommissie, sonder verdere regulering (NHKA
Die vraag of diakens deel van die kerkraadsvergadering en derhalwe van meerdere of bykomende vergaderings uitmaak, is redelik ver terugvoerbaar in die kerkregtelike debat. Die Kerkorde soos vasgestel tydens die Sinode van Dordrecht bepaal dat die kerkraad uit dienaars van die Woord en ouderlinge sal bestaan (Artikel XXXVII) (Kersten
Die formulering volgens die
Sonder om breedvoerig op die kerkregtelike ontwikkeling na 1619 in te gaan, is dit bekend dat die eerste sinodale vergadering wat daarna in 1816 plaasgevind het, ’n kerkorde gehad het wat in ’n totaal ander tradisie funksioneer as wat algemeen aanvaar is (Pont
Uit die Kerkorde van die NHK, soos vasgestel in 1969, word in die Ordinansies, Artikel 10, bepaal dat ’n predikant, asook een ouderling of een diaken deur elke klassis (ringsvergadering) vir ’n tydperk van vyf jaar na die Generale Sinode afgevaardig word. Sewe en twintig klassisse vaardig dus ’n predikant af, 13 klassisse ’n ouderling en agt klassisse ’n diaken en ’n kerkvoog. Dit kom dus daarop neer dat die Generale Sinode, as die kerkvoogde buite rekening gelaat word, uit 56 afgevaardigdes bestaan het (NHK
Die Kerkorde wat die gevolg is van die samesmelting tussen die NHK, die Gereformeerde Kerken Nederland en die Evangelisch-Lutherse Kerk in die Koninkrijk der Nederlanden vorm sedert 01 Mei 2004 gesamentlik die Protestantse Kerk in Nederland (PKN) met ’n eie Kerkorde (Van den Heuvel
Die vergelyking met die kerkordelike verloop sedert 1619 toon aan dat na 1619 ’n meer aanvaarbare houding jeens diakens in sinodale vergaderings ontstaan het sodat die gevolgtrekking gemaak kan word dat diakens deel van sinodale vergaderings vorm. Die Kerkwet van die NHKA soos vasgestel tydens die 62e Algemene Kerkvergadering van 1989 het in Bepaling 10 aangedui dat, naas die predikant, ook ’n lid van die kerkraad afgevaardig kan word na die AKV wat beteken het dat diakens prinsipieel deel van die NHKA se sinodale vergadering uitgemaak het (NHKA
Die situasie is egter sedert die invoering van die Kerkorde gewysig met die verskyning van die Algemene Diakensvergadering (ADV) as aparte sinodale vergadering wat hoofsaaklik uit diakens wat trapsgewys vanuit ringe saamgestel is, bestaan het. Ordinansie 3.10.1 het die samestelling van die ADV beperk tot twee afgevaardigde ampsdraers uit elke ringsdiakensvergadering (NHKA
Hierdie kerkregtelike praktyk het met verloop van tyd herbesinning geverg; in so ’n mate dat diakens ook op ringsvlak wat ook sedert 1997 ’n aparte ringsdiakensvergadering gevorm het (vgl. Ordinansie 3.6.1) (NHKA
Naas die ADV was die rol van die Kommissie van die Algemene Kerkvergadering wat aan die kerkregtelike bestel van die NHKA gemeet is, ook diakonaal deur ’n Kommissie van die Algemene Diakensvergadering gedupliseer (vgl. Ordinansie 3.10.3.2) (Kerkorde
Tydens die 72e AKV het daar ook ’n beskrywingspunt gedien om diakens deel van die AKV te maak. Toe die beskrywingspunt nie aanvaar is nie, het die sekretaris van die ADV, Ds. G.P.J. Stoltz daarop gewys dat dit ’n bykomende las van vyf rand per lidmaat op die sinodale heffing plaas. Dit kom daarop neer dat die bestaan van ’n aparte diakensvergadering, die ADV, oor ’n tydperk van drie jaar ’n sinodale uitgawe van bykans R1 miljoen beteken as met ’n totale lidmaattal van bykans 60 000 gewerk word (vgl. NHKA
Die argument wat soms in die kerklike wandelgange gehoor word, naamlik dat die Kerkorde kerklike dienswerk aan bande lê, is nie korrek nie soos duidelik uit die herbesinning oor vergaderings van die ampte en die posisie van diakens in vergaderings van die ampte blyk. Daarom word die kerk nie erflik belas met kerkordelike formulerings uit die verlede wat in die hede as ’n ononderhandelbare en verswarende las op die kerkordelike gang inwerk nie. Die kerkordelike verloop wat in die praktyk na vore kom, verg dat anders en nuut gedink moet word om die Skriftuurlike opdrag van die diakonaat ten beste tot uitvoer te bring. Omstandighede waarbinne die kerk sy roeping moet uitleef, beteken ook om versigtig met kerklike fondse (offergawe) om te gaan en soos die Kerkwet (Bepaling 186, NHKA
Die 73e AKV (NHKA
Die AKV neem ‘n beginselbesluit dat die samestelling van die AKV gewysig word om diakens in te sluit. Die nodige kerkordelike wysigings word aangebring om die integrasie van diakens moontlik te maak. Die nuutverkose Kommissie van die AKV implementeer die besluit met die oog op die 74ste AKV. (p. 140)
Die besluit is ietwat problematies omdat geen aanduiding van die nadere inhoud gegee is nie. Die Raad vir Kerkregtelike Advies het oor die aangeleentheid gehandel in ’n vergadering op 06 Februarie 2023 sowel as in gesamentlike gesprek op 09 Maart 2023 met die Kommissie van die AKV – nader bepaal as Kluster 3 – nadat ’n kennisgewing van me Karen Breedt, gedateer 27 Februarie 2023, ontvang is. Daar is tot die slotsom gekom dat die Kerkorde (vgl, Ordinansie 4.4.1 [ii]) gewysig word sodat kerkrade naas die predikant(e) ’n lid van die kerkraad kan afvaardig. Dit kom daarop neer dat ’n diaken (in plaas van ’n ouderling) en die gemeentepredikant die AKV kan bywoon (vgl. Pont
Verder het Beskrywingspunt 33 ook ingehou dat ’n kernkomitee vir diakonaat soos volg saamgestel word:
een predikantslid van die Kommissie van die AKV.
twee ouderlingslede van die Kommissie van die AKV.
een predikantslid van die Kommissie van die ADV.
twee diakenslede van die Kommissie van die ADV.
die sekretaris van die ADV.
kundiges op uitnodiging.
Die vermoede bestaan dat hierdie komitee uiteindelik ook die huidige Kommissie van die ADV sal vervang.
In die diskussie word ook na Beskrywingspunt 20 verwys wat kommer oor die gespanne verhouding tussen die NHKA en die Geloofsbond van Hervormde Gemeentes (GHG) verwoord. Die kommer spruit uit die kerklike onenigheid as gevolg van Beskrywingspunt 54 wat tydens die 69e Algemene Kerkvergadering (NHKA
Behalwe die verklaring oor apartheid is daar geen afwyking van die belydenisskrifte van die Kerk nie. Tydens die hersiening van die Kerkorde is die bepaling dat historiese belydenisskrifte nie gewysig word nie ingevoeg (vgl. Ordinansie 1.3.1) (NHKA Kerkorde
Die gebeure staan in kontras met die tipies Hervormde siening uit die Nederlandse verlede. Tydens die Doleansie van 1886 is gestel dat dit nie gaan oor separatisme nie, maar oor reorganisasie – die bekende standpunt van P.J. Hoedemaker in die oortuiging dat ‘
Die wyse waarop kerke uit die Reformatoriese verlede uiting gee aan presbiteriaal-sinodaal is nie konsekwent nie en vertoon bepaalde genuanseerde verskille en beklemtonings. Sommige verkies om net te verwys na presbiteriale kerkregering en fokus sterk op die plaaslike gemeente as kerk [
Presbiteriaal-sinodaal beteken Jesus Christus is Hoof en Heer van die kerk (vgl. Ef 1:22–23). Omdat lidmate landswyd en wêreldwyd verspreid is, vorm kerke gemeentes, ringe en sinodale vergaderings. Met betrekking tot sinode en kerkraad [gemeente] is die een nie belangriker as die ander en staan nie hiërargies tot mekaar nie. Wie deel is van ’n gemeentelike kerkraad, moet die sinode in die oog hou en wie in die sinode sit, moet die gemeente in die oog hou (Van den Heuvel
Skeeftrekking of oorbeklemtoning na welke kant toe, versteur die besondere balans en mond uit in enersyds ’n sinodale heerskappy of ’n gemeente wat stol in
Tweedens word krities gekyk na Beskrywingspunt 44 wat die dienswerk van emeriti wou beperk tot ouderdom 70. Dat dit so in die NHKA toegepas is vanweë ’n oorvoorsiening van predikante (of dalk ’n tekort aan genoeg gemeentes) is ietwat van ’n verleentheid, aangesien daar geen bybels-kerkregtelike argument gevoer kan word dat ouderdom die roeping van die predikant uitwis nie. Die Kerk het dus redelik swaar geleun op die korporatiewe wêreld se persepsie dat ’n werker op ’n sekere ouderdom moet aftree – dikwels op ’n hoogtepunt van sy of haar loopbaan. In ’n tyd waarin die NHKA op ’n ondervoorsiening van predikante afstuur, is dit nog meer merkwaardig gesien in die lig van die beskrywingspunt dat die aanstelling van emeriti die oorsaak is dat jonger kollegas met ’n hongerloon tevrede moet wees. Die kerk het nie ou dominees, jonger dominees of vroulike dominees nie, maar slegs geroepe dienaars van die Woord.
Beskrywingspunt 33 het tot gevolg dat die verhouding tussen die presbiteraat en die diakonaat op sinodale vlak weer teruggevoer is soos dit was (vgl. Bepaling 10) (NHKA
Beskrywingspunt 20 roep die onverkwiklike stryd van kerklike skeuring weer na vore wat op geen manier goedgepraat of aanvaarbaar geag kan word nie. Die soort kerklike skeurings is nie vreemd in Suid-Afrika nie soos wat in die geledere van die NG Kerk in 1986 gebeur het.
Samevattend en onderliggend moet die neiging tot independentisme nie uit die oog verloor word nie wat naas die Episkopaalse vorm van kerkregering aan die ander kant van die spektrum as independentisme of kongregasionalisme tipeer word (vgl. Van ’t Spijker
Argumente soos gehoor in Beskrywingspunt 42 wat poog om die fokus terug te swaai na die gemeente, dra die kiem vir die vrees van sinodale oorheersing wat ook in die negentiende eeu in Nederland gehoor is en op die Doleansie uitgeloop het. Die waarskuwende woord van Plomp (
Die outeur verklaar dat geen finansiële of persoonlike verbintenis het met enige party wat nadelig kon beïnvloed in die skryf van hierdie artikel nie.
B.J.v.W., was die enigeste outeur betrokke by die skryf van die artikel.
Hierdie artikel voldoen aan alle etiese standaarde vir navorsing sonder direkte kontak met mens of dier.
Hierdie navorsing het geen spesifieke toekenning ontvang van enige befondsingsagentskap in die openbare, kommersiële of nie-winsgewende sektore.
Data-deling is nie van toepassing op hierdie artikel nie, aangesien geen nuwe data in hierdie studie geskep of ontleed is nie.
Die sienings en menings wat in hierdie artikel uitgedruk word, is dié van die outeur (s) en weerspieël nie noodwendig die amptelike beleid of posisie van enige geaffilieerde agentskap van die outeurs nie.